# Hướng dẫn sử dụng — `ba-3-specification` (Giai đoạn 3)

## Giai đoạn này giải quyết gì

Đầu vào là `BACKLOG` đã qua G2. Đầu ra là tài liệu mà **dev code được không phải đoán** và
**QA test được không phải hỏi**.

Đây là sản phẩm chính của nghề BA, và là gate nghiêm nhất. Một chỗ mơ hồ lọt qua G3 sẽ
thành bug hoặc CR — đắt hơn nhiều so với việc hỏi cho rõ ở đây.

**Không làm ở giai đoạn này:** quyết kiến trúc, chọn thư viện, viết test case chi tiết (QA
làm từ AC), ước lượng công sức.

## Khi nào gọi

| Tình huống | Có nên gọi |
|---|---|
| US đã qua G2, cần viết spec cho dev | ✅ Chạy đầy đủ |
| Dev hỏi "field này bao nhiêu ký tự" liên tục | ✅ Bảng field đang thiếu — chạy Bước 3 |
| QA bảo "AC này không test được" | ✅ Chạy Bước 4 để viết lại AC |
| Cần bảng mã lỗi thống nhất cho module | ✅ Chạy Bước 5 |
| Chỉ cần NFR hoặc chỉ cần API contract | ✅ Dùng `--only nfr` / `--only api` |
| Backlog chưa chốt, PO còn đang đổi ý | ❌ Quay lại GĐ2 — viết SRS bây giờ là viết để vứt |

## PART 2 thay đổi theo loại sản phẩm

🔴 **Điểm khác biệt lớn nhất của giai đoạn này.** PART 1 và PART 3–8 của SRS dùng chung cho
mọi loại; **PART 2 được nạp từ biến thể** theo `PRODUCT` trong profile:

| `PRODUCT` | PART 2 mô tả gì | Tiêu chí G3 riêng |
|---|---|---|
| `screen` | Màn hình, bảng thành phần, bảng field 10 cột | Hai trạng thái rỗng khác nhau; mọi thành phần có điều kiện ẩn/khoá |
| `api-service` | Người tiêu thụ, khả năng, hợp đồng dữ liệu | Idempotency · tương thích ngược · phân trang đã chốt |
| `data-pipeline` | Luồng, data contract, chất lượng | **Có mục đối soát nguồn–đích**; chạy lại/backfill/đến muộn đã trả lời |
| `ml-model` | Bài toán, nhãn, metric + ngưỡng | Tập test cách ly; mọi ngưỡng truy về chi phí nghiệp vụ; có fallback |
| `batch-job` | Job, lịch, idempotency | Idempotency và thất bại giữa chừng đã trả lời; có cảnh báo "job không chạy" |
| `process-only` | — | Không có PART 2 |

**Một US thường có nhiều loại** (màn hình + API, hoặc màn hình + job đêm) ⇒ skill nạp nhiều
biến thể, mỗi cái một mục con `2.A`, `2.B`, `2.C`.

**Loại chưa có biến thể** (nhúng/IoT/firmware): skill sẽ **nói thẳng** là PART 2 phải tự
viết và đề xuất khung dựa trên biến thể gần nhất — không im lặng nhét vào biến thể sai.

## Cú pháp

```
/ba-3-specification <US-id...> [--product <loại>] [--only srs|ac|nfr|api] [--lang vi,en,ko] [--out <path>] [go]
```

| Tham số | Ý nghĩa |
|---|---|
| `<US-id...>` | Một hoặc vài US. **Quá 3 US một lần thì chất lượng giảm rõ rệt** |
| `--product` | Ghi đè `PRODUCT` của profile cho lần chạy này. Nhiều loại: `--product screen,api-service` |
| `--only` | Chỉ sinh một loại tài liệu |
| `--lang` | Ngôn ngữ text hiển thị. Bỏ qua nếu `PRODUCT` không có giao diện |
| `go` | Bỏ bước dừng xác nhận input |

Ví dụ:

```
/ba-3-specification US011
/ba-3-specification US011 US012 --lang vi,ko
/ba-3-specification US011 --only api
```

## Chuẩn bị gì trước khi gọi

**Bắt buộc:**
- `BACKLOG` chứa US cần đặc tả
- `BR` — quy tắc nghiệp vụ đã chốt
- `RBAC` — ma trận phân quyền

**Rất nên có:**
- Quy ước UI của dự án (nếu có) — để khỏi tự phát minh lại
- Danh sách mã lỗi đã dùng — để tiếp số, không mở dãy mới
- Glossary — để dùng đúng thuật ngữ
- Wireframe/prototype nếu đã có

**Nếu dự án có sẵn guideline** (như `GLOBAL_UI_CONVENTION.md`, `GLOBAL_NFR.md` của Berriz),
nói rõ đường dẫn khi gọi. Skill sẽ tuân thủ thay vì tự định nghĩa.

## Quy trình 7 bước — bạn tham gia ở đâu

| Bước | Skill làm | Bạn làm |
|---|---|---|
| 1. Khung + tóm tắt | Dựng khung đủ mục, viết tóm tắt cho PO | Duyệt phần tóm tắt |
| 2. Chọn & nạp biến thể PART 2 | Xác định `PRODUCT`, nạp biến thể, nêu tiêu chí G3 riêng | Xác nhận loại sản phẩm |
| 3. Điền biến thể | Dựng bảng ràng buộc, đánh dấu chỗ thiếu | **Đi hỏi** giới hạn, mặc định, nguồn giá trị |
| 4. AC | Viết 4 nhóm, sinh bảng dữ liệu biên | Đưa QA review sớm |
| 5. Mã lỗi & text | Sinh bảng, đòi nguyên văn từng chuỗi | Chốt giọng văn với PO/thiết kế |
| 6. NFR | Rà 7 nhóm, đòi số đo + cách verify | Hỏi người dùng ngưỡng chấp nhận được |
| 7. API contract | Đề xuất contract, đánh dấu điểm cần BE chốt | Gửi BE xác nhận |

🔴 **Bước 3 và Bước 5 là hai bước cần bạn đi hỏi nhiều nhất.** Skill sẽ liệt kê chính xác
những gì còn thiếu dưới dạng `OQ` — đó là danh sách việc của bạn.

## Bạn sẽ nhận được gì

```
ba-output/<PROJECT>/03-specification/
├── SRS_<US-id>_v1.0.md      ← tài liệu chính
├── AC_<US-id>_v1.0.md        ← nếu tách riêng
├── NFR_<US-id>_v1.0.md
└── API_<US-id>_v1.0.md
```

Cộng năm bảng in ra màn hình: truy vết US→AC→BR→field→mã lỗi · tự chấm G3 · checklist
W1–W13 (có chạy lệnh quét thật) · danh sách `TBD` còn lại · `OQ` mở.

**Danh sách `TBD` là thứ đáng nhìn nhất.** Còn `TBD` trong bảng field hoặc bảng mã lỗi thì
G3 không pass được — skill sẽ nói thẳng điều đó thay vì để bạn phát hiện ở buổi họp duyệt.

## Ví dụ hội thoại

```
Bạn:    /ba-3-specification US011

Claude: [Bước 0]
        Input:
        | BACKLOG_Settlement_v1.0.md | US-011 định nghĩa | ✅ Baselined |
        | BR_Settlement_v1.0.md      | BR-021, BR-022    | ✅ Baselined |
        | RBAC_Settlement_v1.0.md    | 4 vai trò         | ✅ Baselined |
        | Wireframe                  | Không tìm thấy    | — |

        G2: đã qua (PO 2026-08-28, Tech Lead 2026-08-29). ✅

        Guideline dự án tôi tìm thấy:
        - Chưa thấy quy ước UI hay bộ mã lỗi. Tôi sẽ mở dãy E-STL-0001,
          cần bạn xác nhận không trùng với module khác.

        Ngôn ngữ hiển thị: bạn muốn VI, hay VI+KO?

Bạn:    VI+KO. Mã lỗi thì dùng dãy E-STL, chưa ai dùng.

Claude: [sinh SRS, in danh sách TBD]

        ⚠️ Còn 6 TBD chặn G3:
        - F01 độ dài mã cửa hàng — chưa ai chốt (OQ-021, hỏi chị Lan)
        - F04 nguồn dropdown "Loại" — lấy từ API nào? (OQ-022, hỏi anh Huy)
        - Múi giờ hiển thị createdAt (OQ-023)
        - 3 thông điệp lỗi chưa có bản KO
```

## Lỗi thường gặp

**"Skill để trống nhiều ô quá, tôi điền đại được không?"**
Không. Bịa một giá trị nghe hợp lý (255 ký tự, timeout 30s, giữ log 90 ngày) là cách phổ
biến nhất tạo bug — vì nghe hợp lý nên không ai chất vấn, và sai thì phát hiện rất muộn.
Mỗi ô trống là một `OQ` có người chịu trách nhiệm trả lời.

**"AC của tôi chỉ có luồng thành công, vậy đủ chưa?"**
Chưa. Bốn nhóm là bắt buộc: thành công · validation · lỗi hệ thống · phân quyền. Nhóm "lỗi
hệ thống" phải có AC *"lưu thất bại thì dữ liệu đã nhập được giữ nguyên"* — AC bị quên
nhiều nhất và gây bực bội nhất.

**"Hành vi tôi mô tả trong wireframe rồi, khỏi ghi lại nhé?"**
Không được (quy tắc W11). Ảnh nói bố cục, bảng nói hành vi. Viết "xem hình" ở cột hành vi
là chưa đặc tả — và ảnh thì không grep được, không diff được, không dịch được.

**"Field này giống US trước, tôi copy sang."**
Copy được, nhưng phải rà lại từng cột. Độ dài, default và thông điệp là ba thứ hay bị mang
theo sai nhất. Mỗi field phải truy về một `BR` hoặc một câu trả lời cụ thể.

**"Đặc tả 8 US một lượt cho nhanh."**
Quá 3 US thì các bảng bắt đầu sơ sài, và mâu thuẫn chéo giữa các US không ai phát hiện.
Chia nhỏ, làm kỹ.

**"NFR thì copy bộ chuẩn công ty vào là xong."**
Copy cả bộ làm loãng và không ai kiểm. Chỉ giữ cái áp dụng cho US này, mỗi cái phải có số
đo + điều kiện đo + cách verify.

**"API contract tôi tự viết, dev cứ thế code."**
Phải ghi rõ `⚠️ BA đề xuất — chờ BE xác nhận` ở đầu file, và liệt kê điểm cần BE chốt.
Contract BA đề xuất là **giả định**, không phải sự thật.

## Ra khỏi giai đoạn này khi nào

Đủ cả năm:

1. Không còn `TBD` trong bảng ràng buộc của PART 2 và bảng mã lỗi
2. Không còn `OQ` mở ảnh hưởng tới hành vi hệ thống
3. Bảng tự chấm G3 toàn ✅ — **gồm cả tiêu chí riêng của biến thể PART 2 đã nạp**
4. **QA xác nhận mọi AC đều test được** — chữ ký hay bị bỏ qua nhất *(bỏ được ở `RIGOR = light`)*
5. Đã ký đủ theo `RIGOR`: `light` chỉ PO · `standard` PO + Tech Lead + QA · `strict` thêm
   Bảo mật/Pháp chế, và API **phải do BE xác nhận**

Rồi bàn giao cho dev và chuyển sang `/ba-4-delivery-support`.

## Liên quan

- Chọn `PRODUCT`: `../ba-lifecycle/references/domain-profiles.md` §1
- Tiêu chí gate G3 + bảng bớt/thêm theo `RIGOR`: `../ba-lifecycle/references/workflow.md` §2
- Quy tắc viết W1–W13: `../ba-lifecycle/references/writing-rules.md`
- Ví dụ ở nhiều domain và nhiều `PRODUCT`: `examples.md`
- Template: `templates/srs.md` · `templates/srs-part2/<loại>.md` ·
  `templates/acceptance-criteria.md` · `templates/nfr-checklist.md` · `templates/api-contract.md`