5.4 KiB
Ví dụ minh hoạ — ba-1-discovery
Tách khỏi SKILL.md để quy trình không lẫn ví dụ của một ngành cụ thể. Cùng một quy tắc,
minh hoạ ở ba domain khác nhau.
Bước 4 · Chưng cất phát ngôn thành RQ
RQ là yêu cầu mức nghiệp vụ — không phải chức năng, không phải màn hình.
Bán lẻ — đối soát doanh thu
RQ-007 | Người phụ trách đối soát phải phát hiện được chênh lệch giữa số liệu POS và số
liệu hệ thống trong ngày phát sinh, thay vì cuối tháng.
Nguồn: STK-04, biên bản 2026-08-22 · MoSCoW: Must · Liên quan: GOAL-02
Giải pháp khách gợi ý: "thêm màn hình đối soát"
Y tế — đặt lịch khám
RQ-003 | Bệnh nhân phải biết ngay tại thời điểm đặt là khung giờ đó còn trống hay không,
thay vì đặt xong rồi bị gọi lại báo huỷ.
Nguồn: STK-02 (điều dưỡng tiếp nhận), quan sát 2026-08-19 · MoSCoW: Must
Giải pháp khách gợi ý: "cho xem lịch bác sĩ"
Logistics — kiểm kê kho
RQ-011 | Quản lý kho phải biết chênh lệch giữa tồn hệ thống và tồn thực tế của một mã hàng
mà không phải dừng hoạt động kho để kiểm toàn bộ.
Nguồn: STK-01, workshop 2026-08-20 · MoSCoW: Should · Liên quan: GOAL-01
Điểm chung của cả ba: nêu ai cần đạt được gì, kèm ràng buộc thực tế. Không nêu màn hình, không nêu nút.
Bẫy giải pháp giả dạng yêu cầu
Câu khách nói thường là giải pháp. Hỏi ngược tới vấn đề gốc:
| Domain | Khách nói | Hỏi ngược | Vấn đề gốc → RQ |
|---|---|---|---|
| Bán lẻ | "Cần thêm nút Export Excel" | "Xuất ra để làm gì? Sau khi có file thì làm gì tiếp?" | Gửi kế toán đối chiếu thủ công vì hai hệ thống không khớp số |
| Y tế | "Cho tôi xem lịch của tất cả bác sĩ" | "Xem để quyết định gì?" | Cần biết còn slot trống nào gần nhất, không cần xem cả lịch |
| Logistics | "Thêm cột ngày nhập vào bảng" | "Có cột đó rồi anh/chị làm gì?" | Cần lọc ra hàng tồn quá 90 ngày → cần bộ lọc, không cần cột |
Cả ba trường hợp, giải pháp đúng khác với thứ khách yêu cầu — và rẻ hơn.
Ghi giải pháp khách gợi ý vào cột riêng: có giá trị tham khảo, nhưng không phải yêu cầu.
Bước 5 · GOAL phải có baseline
Đủ tiêu chuẩn
GOAL-02 | Rút ngắn thời gian phát hiện chênh lệch đối soát
Baseline: 22 ngày (trung bình tháng 6–7/2026, nguồn: chị Lan cung cấp)
Mục tiêu: ≤ 1 ngày
Đo bằng: chênh lệch giữa ngày phát sinh và ngày ghi nhận
Ai đo: BA + kế toán, hàng tháng
Chưa có baseline — vẫn phải xử lý, không bỏ trống
GOAL-01 | Giảm tỷ lệ bệnh nhân bị huỷ lịch sau khi đã đặt
Baseline: ❓ chưa có số — OQ-006
Đề xuất cách đo baseline: đếm số cuộc gọi báo huỷ trong sổ tiếp nhận
tháng 7–8/2026 (ước tính 2 giờ công), hoặc lấy log tổng đài nếu còn
Mục tiêu: giảm 80% so với baseline đo được
🔴 Baseline ước lượng có ghi rõ cách ước lượng vẫn tốt hơn không có gì. Bỏ trống ⇒ GĐ5 không so sánh được với gì, và "dự án có thành công không" thành tranh cãi cảm tính.
Bước 1 · Ba nhóm stakeholder hay bị bỏ sót
| Nhóm | Bán lẻ | Y tế | Logistics |
|---|---|---|---|
| Vận hành / CS | Tổng đài nhận khiếu nại của cửa hàng | Điều dưỡng tiếp nhận, tổng đài đặt lịch | Điều phối viên nhận cuộc gọi tài xế |
| Kế toán / đối soát | Kế toán công nợ đối chiếu cuối tháng | Kế toán viện phí, bảo hiểm y tế | Kế toán kho, kiểm kê định kỳ |
| Pháp chế / bảo mật | Dữ liệu giao dịch, thông tin thẻ | 🔴 Hồ sơ bệnh án — quy định rất chặt | Dữ liệu vị trí tài xế |
Ba nhóm này thường nằm ở ô "Giữ hài lòng" (ảnh hưởng cao, ít quan tâm) — im lặng suốt dự án rồi phủ quyết ở phút chót.
Bước 6 · Giả định — bốn chỗ hay ẩn nấp
| Chỗ | Bán lẻ | Y tế |
|---|---|---|
| Dữ liệu | "Hệ thống POS có lưu mã cửa hàng" — đã mở DB xem chưa? | "Hồ sơ cũ có số điện thoại bệnh nhân" — bao nhiêu % không rỗng? |
| Tích hợp | "API POS trả realtime" — đã đọc tài liệu bên NCC chưa? | "Hệ thống BHYT tra cứu được 24/7" — đã hỏi giờ bảo trì chưa? |
| Con người | "Nhân viên sẽ đối soát mỗi ngày" — đã hỏi chính họ chưa? | "Điều dưỡng nhập kết quả ngay sau khám" — đã quan sát chưa? |
| Pháp lý | "Được lưu thông tin thẻ 5 năm" | 🔴 "Được cho bệnh nhân xem kết quả qua app" — đã hỏi pháp chế chưa? |
Giả định có hệ quả nếu sai ở mức Cao ⇒ nâng thành RISK và xác minh ngay trong GĐ1.